ABDEST VE GUSÜLDE EDEP ADAP NASIL OLMALIDIR?

a) Temizlikte Edep ve Adap Nasıl Olmalıdır?

Temizlik denince maddi, manevi kirlerden arınmak demektir.

Temiz olmadan ibadet olmaz. Temiz olmadan Cenab-ı Allah’a yaklaşılmaz.

Peygamber (as): “Temizlik imandandır” buyurmuş, Kur’an’dan da: “Allah ancak tövbe edenleri ve temizlenenleri sever” (Muddessir:4) Buyrulmuştur.

Temizlik, sadece beden temizliği değil, kalp ve mide temizliği, düşünce temizliğidir. Bilhassa yenilen içilenin temizliğine, helal kazanca dikkat edilmelidir.

Temiz olmadan ibadetler kabul olmaz. Peygamber (as) şöyle buyurur: “Bedende bir et parçası vardır. O düzgün olursa, bütün beden düzelir. O bozuk olursa, bütün beden bozulur. Bu et parçası, kalptir.” (Buhari iman:48)

Temizlik, denince için, dışın, yenilip içilenlerin temiz olmasıdır.

Peygamberin ifadesiyle: “Bir lokma haram yiyenin kırk gün namazı ve duası kabul olmaz.”

Düşünce kirliliği, dinde güzel şeylere engeldir.

Temizlik konusunda Peygamber (as) konuyu şöyle toparlamıştır. “Fıtrat beştir:

  • Sünnet olmak,
  • Kasık kıllarını tıraş etmek,
  • Koltuk altı kıllarını yolmak,
  • Bıyıkları kısaltmak,
  • Tırnakları kesmek.” (Müslim Taharet: 49) Tırnakların kesilmesi sağlık açısından çok önemlidir. Tırnakları kesmek, temiz tutmak sünnettir. Tırnak kesmede adabı büyüklerimiz şöyle ifade etmişlerdir: “Tırnak kesme işi sağ elin işaret parmağından başlar. Serçe parmağa doğru devam eder, sol el de aynı şekilde kesilir.”

b) Abdestte Edep ve Adap Nasıl Olmalıdır?

Abdest almadan önce pis ve negis olan şeylerden temizlenip arınmak şarttır. Çünkü Abdest Allah’ın huzuruna çıkmak ve önemli ibadetleri yapmak için hazırlıktır.

Abdestsiz yapılmayan işler vardır:

  • Namaz kılınmaz, secde yapılmaz
  • Kur’an’a el sürülmez. (Cünüp, hayızlı, nifaslı Kur’an okuyamaz. El süremez. Kur’an’a bakamaz.)
  • Kabe’yi tavaf edemez.

Abdest alırken nelere dikkat edilmelidir:

Önce abdeste mani olan pisliklerden iyice temizlenmeli. Temiz yerde abdest alınmalıdır.

  • Başta euzü besmele çekip, niyetlenilmeli,
  • Her organ üç defa yıkanmalı ve sıra takip edilmeli.
  • Kuru yer kalmaması için iyice oğuşturulmalı, parmak aralarında kuru yer kalmamalı, el ve ayaklardaki çatlakların arasına suyun gitmesi sağlanmalıdır.
  • Kaş, bıyık, sakal altlarına, tırnak diplerine suyun girmesine dikkat edilmelidir.
  • Organlar ara vermeden yıkanmalıdır.
  • Abdest alırken lüzumsuz konuşulmamalıdır.
  • Abdest alırken başkasından ihtiyaç olmadıkça yardım istenmemelidir.
  • Abdest alırken kelime-i şehadet getirmek, abdestten sonrada kadir suresini okumak sünnettir.
  • Su yüze çarpılmaz ve su çok kullanılıp israf edilmez.
  • Tuvaletten çıkar çıkmaz abdest alınmayıp biraz yürünmeli veya oturulmalı. Bunlar müsait olmazsa, öksürülmelidir.
  • Abdeste mani yağ, krem, oje ve kir iyice çıkarılmalıdır.
  • Burun temizlenirken, ayaklar yıkanırken sol el kullanılmalıdır.
  • Abdest alırken her organla ilgili dua yapılırsa, bu dua geri çevrilmez.
  • Güzel abdest almak, o abdestle yapılan ibadetin kabulüne sebep olur. İbadetten zevk aldırır, yüzü nurlandırır. Ve vesveseyi önler.
  • Abdest alırken kıbleye dönülür.
  • Suyun dirseklerden topuklardan aşırılarak yıkanmasına dikkat edilmelidir.
  • Ramazan dışında abdestten sonra üç yudum su içilmesi sünnettir.
  • Eğer kerahet vakti değilse, abdestten sonra iki rekat abdest namazı kılınır.
  • Abdestli bulunmak şehit sevabı kazandırır. Abdestli yatan o geceyi ibadetle geçirmiş sevabı alır. Gece abdestli iken ölürse şehit olur. (Ramazu’l-ehadis: 41/1) abdestli yatan için uyanıncaya kadar melekler dua eder.

Bazı günahları işlemek ise abdestte hayır bırakmaz. (Age:279/2)

Bir hadiste Allah Rasulü şöyle buyurur:

  • “Kim emrolunduğu gibi abdest alır ve emrolunduğu gibi namaz kılarsa geçmiş küçük günahları af olunur.” (Buhari Vüdû:28)
  • Abdest alınırken abdestte okunacak duayı bilen olur, bilmeyen şöyle dua edebilir:
  • Ellerini yıkarken: (ellerimle işlediğim günahları affet)
  • Ağıza su verirken: (çirkin ve boş söz söylemekten koru)
  • Buruna su çekerken: (bana cennetin kokusunu duyur)
  • Yüzü yıkarken: (Yüzümü nurlandır, nur cemalini görenlerden eyle, iki cihanda yüzümü güldür)
  • Kollarını yıkarken: (amel defterimi sağımdan ver)
  • Başını mesh ederken: (Beni arşın gölgesinde gölgelendir)
  • Kulakları mesh ederken: (Kötü şey duymaktan koru
  • Boyna mesh ederken: (Günahlarımı boynuma dolama)
  • Ayakları yıkarken: (sıratta ayağımı kaydırma)
  • Abdest bitince de: Ya Rabbi vücuduma sağlık sıhhat ver. Kabir azabından, cehennem azabından koru denir. Kelime-i şehadet getirilir, Kadir suresi okunur.

Sonuç olarak; yalan, yemin, kötü söz, harama bakma, el uzatma ve münakaşa söz konusu olunca, “Ben abdestliyim” deyip, günaha girmekten kaçınılmalıdır.

 

c) Gusül Abdestinde Edep ve Adap Nasıl Olmalıdır?

Gusül, yıkanmak demektir.

Şu haller gusül gerektirir.

  • Eşi ile ilişki,
  • Rüyada ihtilam olmak,
  • İnzal vaki olması,
  • Hayız ve nifas sonrası,
  • Cenaze,
  • Yeni müslüman olan,
  • Erkeklerin Cuma günü namaz öncesi,
  • Haçta ihram için,
  • Erkek doktora muayene olan kadın nefsi uyandıysa,
  • Kokular sürünerek kendini açık saçık teşhir eden kadın,
  • Gusül abdesti niyet edilerek ağza, burna üçer defa su vermek ve vücutta kuruyer kalmayıncaya kadar yıkanmakla alınır.

Gusül abdestini alırken adap edep nedir?

  • Önce hemen banyoya girilmez, biraz yatılır veya yürünür ki, akıntı kesilsin.
  • Ağız içinde dişlere yapışmış veya diş aralarına sıkışmış artık varsa, iyice temizlenir.
  • Takma diş varsa ve çıkıyorsa, çıkarılır. Dolgu ve kaplamalar, çıkmayan dişler üzerinden suyun geçmesi yeterlidir. Bu sargı üzerine mesh gibidir.
  • Göz, kulak, burun, göbek gibi çukurluklar iyice yıkanmalıdır.
  • İnsan vücudu yağlıdır. Her kıl dibinde cünüplük vardır. Dökünüvermekle cünüplük gitmez. Küçük baloncuk oluşur, altı kuru kalır. Onun için güzelce sabunlanmalıdır.
  • Küpe varsa, küpe deliklerine su gitmelidir.
  • Sünnetsiz olan, kabuğun altını yıkamalıdır.
  • Tıraş olacak olan yıkandıktan sonra tıraş olmalıdır. Tırnak kesecek olan yıkandıktan sonra kesmelidir. O parçalar cünüp atılmış olmasın.
  • Soyunup giyinirken biraz acele edilmeli, banyoda fazla durulmamalı, şarkı, türkü söylenmemelidir.
  • Çıplak halde kıbleye dönülmemelidir.
  • Yıkanma geciktirilmemeli, eğer uyunacak veya bir şey yenilip içilecekse, eller yıkanmalı, ağız çalkalanmalıdır.
  • Yıkanmadan, vücuda yapışan bir madde varsa; ruj, oje, tabaka oluşturan krem varsa, dövme yaptırıldıysa, vücut bunlardan temizlenmelidir. Değilse, cünüplük gitmez.
  • Vücutta sargı varsa, çıkmaması gerekiyorsa, üzeri mesh edilir.
  • Emzikli kadın cünüpse, çocuğu emzirmeden meme uçlarını yıkamalıdır.
  • Cünüp olan kimse namaz kılamaz, secde edemez, camiye giremez. Kur’an’ı elleyemez, okuyamaz. Kur’an’a bakamaz ve Kabe’yi tavaf edemez.
  • Cünüp olan, Euzü besmele çekebilir. Dua edebilir, zikredebilir, salavat getirebilir. Tekbir getirebilir, günahlarına tövbe edebilir.
  • Su bulamayan teyemmüm eder.
  • Ağza, buruna su sağ elle verilir, sol elle temizlenir.
  • Yıkanılan yerde işenmez.
  • Yıkanmadan önce normal abdest almak sünnettir. Çıkarken ayaklar durulanır, su israf edilmez.
  • Gusülden sonra gelen akıntı, normal abdesti gerektirir guslü gerektirmez.
  • Göze takılan lens gusle mani değildir.
  • Misafirlikte ihtilam olan normal abdest alarak yıkanmayı geciktirebilir.
  • Bir bayan rahme alet koydurdu ise kadın hastalıklarından erkek doktora muayene olduysa gusleder.
  • Kadın rüya gördüyse, çamaşırda ıslaklık olsun olmasın gusül gerekir.
  • Normal abdest almayan, gusül abdesti aldıysa onunla namaz kılabilir.
  • Durum normal değilse, kadın altına su geçiren ve vücudun her yerini kuru yer bırakmadan ıslatan elbise ile yıkanabilir.
  • Ne olursa olsun yıkanma geçirilmemelidir. Cünüp bulunan eve melekler girmez. İnsanın yanındaki yazıcı melekler, hafaza melekleri cünüp olandan rahatsız olur.


Bu yazıyı 3 kişi okudu.

Paylaş

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here