Helal:Dinde Cenabı Allah’ın ve Peygamber(as) ın müsaade ettiği ve yapılmasını istediği zararsız,güzel,faydalalı olan şeylerdir.

Haram:Dinde Allah’ın ve Rasülü tarafından yasaklanan zararlı şeylerdir.Helal ile haramın arasında bir de şüpheli şeyler vardır.Eğer bunlardan kaçınılmazsa, harama düşülür.Tartışmalı olan şeyler,şüpheli şeylerdir.

Peygamberimize bildirildiğine göre

-“Haramdan bir lokma yiyenin 40 gün namazı ve sabah duası kabul olmaz.Haramın bitirdiği et cehenneme layıktır,”(Age:409/4)+(Tecrid-i Sarih:4/357)+(Riyaz-Üs Salıhın:1883)

Haram bir mal ile hac eden:“Lebbeyk Allahumme Lebbeyk” derse,Allah ona:“Sana Lebbeyk yok”der.

 

 

a)-Helal haramdaki kurallar nelerdir?

-Haram ve helal kılma yetkisi Allah’a ve Rasulune aittir.

-Haram, bir şeyin çirkin ve zararlı oluşundandır.Helal ise güzel ve faydalıdır.

-Haram helalaştırılamaz.Helal de haramlaştırılamaz.

-Harama götüren şey de haramdır.

-Haram her yerde her zaman herkese haramdır.

-Çoğu haram olanın azı da haramdır.

-Hakkında ayet hadis olan şeylerde kıyas yapılmaz.

-Zaman şartlar haramı helal kılmaz.

-Harama sebep, vasıta olmakta haramdır.

-Her haramda küfre giden bir yol vardır.

-Helale haram karıştırırsa, onu da  haramlaştırır.

 

 b)-Bir şey neden haram kılınmıştır?

Haramda ölçü şudur:

-Bir şey zararlı ise veya zararı faydasından fazla ise o şey haram kılınmıştır.

-Kur-an da “Peygamber onlara iyiliği emreder, kötülükten men eder.Onlara temiz şeyleri helal, pis şeyleri de haram kılar” Araf:157

İslam da ulu orta emir yasak yoktur, emir ve yasaklarda fayda ve zarar söz konusudur.

-Dinde sağlığın, bedenin,aklın,canın,malın ve neslin korunması esastır.

-Görüntüsü kokusu çirkin olan şey haram kılınmıştır.

-Fert, aile ve toplumun korunması esas alınmıştır.

-Yersiz bir emir olmadığı gibi anlamsız bir yasakta yoktur.

 

 c)-Haram helal kılma yetkisi kimin?

Bir şeyi haram veya helal kılma yetkisi  Cenabı Allah’a ve onun Rasulune aittir.Bazı şeyleri bahane ederek devir, şartlar diyerek haramlaştırma ve helalaştırma yetkimiz yoktur.

Dine müdahale edemeyiz.Ayetle, hadislerle verilen hüküm fetva ile değiştirilemez.

Bir hadiste buyrulur ki:

-“Ümmetim 70 fırkaya ayrılır.En fenası dini işlerde kendi fikri ile karar verir de haramı helal, helali haram sayar.”(Ramuz el-Ehadis:256/4)

-“Kur-an’ın haram kıldığını helal sayan, Kur-an’a inanmamıştır.”(Hadis Ans:2/142)

-“Allah’ın kitabında helal kılınan, kıyamete kadar helaldir.Haram kıldığı da kıyamete kadar haramdır.”(Ramuz el-Ehadis:495/8)

Şura suresi 21 de Allah soruyor:

“Yoksa Allah’ın izin vermediği bir dini getiren ortaklarımı var? Diyor.

Bugün bazı şeyler helalaştırılmaya çalışılıyor:Domuzu da Allah yarattı deniliyor, alkole başka adlar verilerek,faizi,enflasyon oranı, şartlar gibi kılıf bulunuyor.Kumara  eğlence deniliyor.

Bir müslümanın,haram olan şeyi yemesi, içmesi ve kullanmasına asla izin yoktur.Yani Allah razı olmaz.

Ciddi tehdit, hayati tehlike, zorunluluk ve mecburiyet doğurduysa bunun sınırı vardır.(Nahl:106-Bakara:173)

Haram veya başkasının hakkı, hakim kararı ile helal olmaz.Hak iadesi olmadan konuşmada veya musalla taşında helal et, helal olsun sözü, haramı helalaştırmaz.

 

 d)Gıdanın Helali Haramı Nasıl Olur?

İnsan ne yediğini ne içtiğini araştırmazsa harama düşer.Bugün helal haram hassasiyeti çok azalmıştır.Allah haramla uğraşmayı, yiyip içmeyi yasaklamıştır.Haramda menfaat aranmaz.Şifa aranmaz, Allah haramda şifa yaratmamıştır.Haramda gıda da olmaz.Çünkü haramın etkisi, yansıması olumsuz olur.İnsanın mayasını bozar, insanı azdırır,isyan ettirir,insanın organları itaat etmez, evladı itaat etmez.

Peygamber(as):“Haramın bitirdiği et cehenneme layıktır.”(Ramuz el-Ehadis:409/4) demiştir.

Hz.Ebu Bekir(ra) bazen hizmetlisinin ikramını alırdı.Bir gün hizmetlisi ikram da bulundu ve dedi ki o yediğin cahiliye devrinde falcılıktan kazandığım paradandı.Hz.Ebu Bekir(ra) yediğini kustuktan sonra:“Yazıklar olsun neredeyse beni helak edecektin.” Demiştir.

Hz.Ömer gece gezinirken bir ses duydu:

-Süte su kat demiş

-Anne halife bize süte su katmayın demedi mi?

-Bu saate halife nereden görecek?

-Halife görmüyorsa Allah’da mı görmüyor.?

Cenabı Allah Kur-an da şöyle buyurur:“Ey İman edenler! Size verdiğimiz rızıkların temiz olanlarında yiyin(Bakara:172)

“Ey peygamber! Temiz olan şeylerden yiyin, güzel işler yapın”(Müminün:51)

Haram insanın işine yansır.Güzel şeyler yapmak,  helal yiyip içmeye bağlıdır.

Hepimizin bildiği gibi İmam-ı Azam(haz.) babası Sait bin Hürmüz, hata ile ısırdığı elma yüzünden yıllarca helalleşebilmek için hizmet etmiş, Cenabı Allah’ta ona  İmam-ı Azam (haz.) gibi bir evlat nasip etmiştir. Oda çalınmış koyun eti yerim diye 7 yıl koyun eti yememiştir.Süte su kattın mı?diyen annesine “Allah görüyor diyen kızdan Ömer b. Abdülaziz gibi hayırlı bir insan dünyaya gelmiştir.

Yavuz Sultan Selim Han devrinin ahlakı yüceliğini gösteren pek çok vak’a vardır.Mısıra giderken orduyu humayun un Gebze yakınlarından geçirdiği yerler hep bağlık bahçeliktir.Sultan Selim Han:

-“Acaba askerlerim sahibinden müsaadesiz üzüm ve elma koparıp yediler mi?” diye düşüncelere daldı.

Sonra yeni çeri ağasını huzuruna çağırttı:

-“Ağa fermanımdır.Bütün yeniçeri, sipahi ve azap askerlerimin heybeleri yoklansın! Heybesinde bir elma veya üzüm salkımı çıkan asker olursa, derhal huzuruma getirilsin” diye emretti.

Yeniçeri ağası, derhal harekete geçerek heybeleri araştırdı.Daha sonra Sultanın huzuruna gelerek:

-“Sultanım koparılmış hiçbir elma ve meyve izine rastlamadık!” dedi.

Yavuz, bu habere çok sevindi.Üzerinde ki ağırlık ve zihinde ki düşünceler kalktı sonra ellerini açarak:

-“Allah’ım! Sana sonsuz hamdü senalar olsun!Bana haram yemeyen bir ordu ihsan eyledin!” diyerek dua etti ve yeniçeri ağasına:

-“Şayet askerlerimin izinsiz meyve koparmış olsalardı Mısır seferinden vazgeçerdim.Çünkü, haram yiyen bir ordu ile beldelerin fethi mümkün olmaz!” dedi.(Osman Nuri Topbaş:Osmanlı :161)

Bir atasözümüz var: “Haram yiyenin evladı harami olur” Haram yemek için bahane aranmamalıdır.Atalarımız. “Kedi yavrusunu yiyeceği zaman, toza toprağa beler de yer” demişlerdir.

Haramı helalaştıracak fetva aranıyor.

Haram yenmesine sebep olan onu bizzat yemiş gibi olur.

Bir hadiste:Sulh, Müslümanlar arasında caizdir.Yalnız haramı helal, helali haram yapan sulh müstesna” buyrulur.(Ramuz el-ehadis:219/5)

Helal lokma hassasiyeti içinde olan Müslümanlar dış ülkelerde “helal gıda rehberi” hazırlamışlardır.Bir tüketici olarak Müslüman ne yediğini, ne içtiğini, kazancının helal dan olup olmadığını ve kazancının nereye gittiğini bilmek zorundadır.

 

 e)-Haramın ne gibi etkisi olur?

Bir defa haydan gelen huya gider.Haram dan gelen telef olur, meşru yere gitmez.Ondan hayır gelmez,hayır da olmaz.

Her günahın mutlaka bir yansıması olur. “İnsan yediğinden ibarettir.” Buyurur.Peygamberimiz:

Atalarımız da: “Haram yiyenin harami evladı olur.”

“Dedesi koruk yemiş torununun dişi uyuşmuş” demişlerdir.

Bazı günahlar insanın işine, eşine, evladına yansır.Başkalarına zarar verenin kendine yakınları da zarar görür.

Allah şöyle buyurur:

-“İnsanların işledikleri yüzünden karada ve denizde düzen bozuldu.”(Rum:41)

-“Başımıza gelen musibet, kendi ellerinizle işledikleriniz yüzündendir.”(Şura:30)

Haram insanın vücuduna girdi mi maya bozulur, olumsuz şeyler akla gelir ve insan ibadetten soğur.Kanuninin  bir sözü var:“Kursağında haram lokma olanlara Allah zafer nasip etmez.”

Ademle havya yasak meyveyi yedikten sonra cennette kalamamıştır.

Şeyh Vefa (Haz). Oğlunun sakilerin su tulumlarının şişle delip seyretmesi şikayete mucip olmuştu.Kendisinde bir hata bulamayan baba, eşine bir hatasının olup olmadığını sormuş.Günler sonra kadın, çocuğa hamile iken fakir komşusunun masasının üzerinde duran portakalla nefsini köreltmesi için örgü şişini batırıp emmesini hatırlamıştır.Vefa (Haz).:İşte portakala batırılan şiş, şimdi tulumlara batırılmıştır diyerek olayı izah etmiştir.

Haram yiyip içenin haramla işi olanın duası ve ibadeti kabul olmaz.Hayır yapsa, yaptığı hayrın da sevabı olmaz.

Bir hadislerinde de:“Kim bir elbiseyi 10 dirheme alır da içinde 1 dirhem haram bulunursa onun namazını Allah kabul etmez”(İhya:4/125)

Hz.Peygamber(sav) Hz.Enes’e:“Ey Enes! Helal kazan! Duan kabul olur.Zira kişi ağzına haram lokma götürürse, 40 gün duası kabul olmaz.” Tavsiyesinde bulunmuştur.Bir defasında da Allah Rasulü şöyle demiştir:“Allah yolunda sefer yapmış, üstü başı tozlu adam, ellerini açmış;“Ya Rab! Ya Rab! Diye yalvarıyor halbuki yediği, içtiği haram duası nasıl kabul olunur.”(Riyaz üs Salıhın:1883)

İmam-ı Azam Haz. “Mideye giden lokmanın helal mi, haram mı olduğunu bilmedikçe, ibadeti ne kadar çok olursa olsun hükmü yoktur” demiştir.Haram, malın bereketini alır.Hatta malın telef olmasına neden olur.(Rum:39)

Haram kılınmış domuz etini yiyenin karakterleri bozulur, huyu değişir.

Helal harama dikkat etmeyenin ölümü zor olur.İmanlı gidip gidemeyeceğini de Allah bilir.

 

 f)-Haramın tasfiyesi nasıl olur?

Yasaklanmış olan veya meşru olmayan bir yolla elde edilen bir şey haramdır.Yenmez, içilmez, kullanılmaz.Meşru yerde  çalışmayan, başka bir iş aramakla meşru olmayan kazançtan kurtulabilir.

Zekatı verilmemiş maldan zekatı verilerek mal temizlenir.Miras malının zekatını verilmediyse mirasçı vebalden kurtulmak ve  kurtarmak için zekat verir.

Gasp, hırsızlık, faiz, kumar, fuhuş gibi meşru olmayan yollarla elde edilen malın tamamını elden çıkarılması veya  hak sahibine iadesi gerekir.

Hak etmeden kazanılmış malın hak edilmeyen miktarının iadesi veya ihtiyaç sahiplerine dağıtılması gerekir.Hak sahibi ölmüş helalleşme  ve iade imkanı yoksa, o mal hak sahibinin hayrına dağıtılır.Mala karışan haramın miktarı tam bilinemiyorsa, iade edilir, helalleşilir.Hak, toplumunun ise o zaman o mal toplum yararına çalışan bir kuruma verilir.

 

 g)-Meşru iş yapmayan, haram kazananla ilişki nasıl olmalıdır?

Cenabı Allah “ doğrularla beraber olun”(Tevbe:119)

Peygamber(as)“Kişi sevdiği ile beraberdir” buyuruyor.

Meşru iş yapmayana ev, dükkan kiraya verilmez.Meşru iş işlemeyenle ortaklık olmaz.

Dolaylı yönden kötülüğe sebep olanla da iş yapılmaz.

Kur-an’da:“İyilikte yardımlaşın, kötülükte yardımlaşmayın” emri vardır.

Kötülük sonradan çıktıysa, ilişki kesme yoluna gidilir.Bu arada kötü olan, kötü iş yapan, kötülüğe destek olan, uygun bir şekilde uyarılır.

Haramdan kazananın ikramı alınmaz, yenmez.

Haramlık konusunda ucuzluk, kalite ön planda tutulmaz.Meşru iş yapmıyorsa alışveriş yapılmaz.Çünkü paranın helalden gelmesi kadar helale gitmesi de önemlidir.

 

 h)-Hayat boyu nelerde harama dikkat edilmelidir?

 1-İnançta haram olanlar:

İslam da inanç düzgünlüğü çok önemlidir.Dikkat edilmezse iman gider.Küfre girilir ve nikah gider.İnançta yapılmaması gerekenler şunlardır:

1-Bid’at işlemek,Dinde olmayan bir şeyi yapmak.

2-Ruh göçüne inanmak.

3-Gaipden haber vermek İslam da “gaybı Allah’tan başka kimse bilemez.”(Nemi:65)

“Gaipten haber veren insanın 40 gün namazı kabul olmaz.”(hadis)Gaipten haber veren, Kur-an’ı inkar etmiş olur.(hadis)

4-Sihir, büyü yaptırmak:Kur-an’da şöyle buyrulur:

-“Onların yaptığı büyücü hilesidir.Büyücü ise nereye varsa ne yapsa iflah olmaz.”(Taha:69)

Bunlardan korunmak için Cenabı Allah, Nas ve Felak surelerini indirmiştir.

5-Nazardan korunmak için at nalı, kemik ve kurşun dökme gibi yollarla korunmaya çalışmak, Allah’tan başkasından korunma istemek.

6-Allah’a yapılanı başkasına yaparak ve Allah’tan istenileni  başkasında isteyerek ortak koşmak.

7-Uğur uğursuzluk saymak ve uğur uğursuzluk aramak.

8-Fala bakma, fala inanmak, baktırmak.

9-Irkçı düşünce taşımak

10-Haram ve günahları inkar etmek

11-Allah’tan başka Tanrı edinmek

 

 2-Yiyecek içeceklerde haram olanlar:   

-Allah’ın adı anılmadan kesilen hayvan eti.(En’am:118/121)

-Leş,kan, domuz eti.(En’am:145)

-Allah’tan başkası adına kesilen hayvan eti.(Maide:3+Nahl:145)

-Hayvanın tenasül organı, ödü, kanı, idrarı, hayaları, midesinde olanlar, bezeleri yenmez.

-Su da boğulan, yırtıcı hayvanlar, leş yiyenler, istiridye, ıstakoz, midye, yengeç, timsah, salyangoz, kaplumbağa, kirpi, fare, akrep, yılan, kurbağa, köstebek, kurt, tilki, kedi, köpek, aslan, sırtlan, fil, gelincik, sincap, maymun, domuz, at, eşek, eti yenmez.

-Pis kokan, pis görünen her şey haramdır.

-Zehirlenen veya hastalıktan ölen balık yenmez.

-Alkol, uyuşturucu, meşrubat, ilaca, alkol katılır ise.

-Sağlığa zarar veren her şey

-Başkasının hakkı olan şey

-Kaçak, buluntu, hırsızlık olan şey

-Ateistin kestiği hayvan eti

-Sigara, nargile içmek haram olan şeylerdendir.

 

 3-Beden de haram olanlar:

-Bıyıkları kazımak, kaş yolmak, diş seyreltmek,dövme yaptırmak

-Süs için peruk takmak

-Estetik yaptırmak

-Kadının koku sürünerek sokağa çıkması, saçlarını iyice kısaltması

-Kadının bedenini teşhir etmesi: dar, ince, kısa giyinmesi

-Kadının ve erkeğin yüz kızartıcı şeyler yapması,

-Vücuda eziyet vermesi, ölüm orucu tutması ve intihar etmesi

-İffet ve namusunu kirletmesi

-Alay etme, kaba davranma, kötü zan, gıybet, iftira ve her türlü ahlaksızlık

-Yuva yıkmak, malını israf etmek ve batıl inançlar taşımak, kötü örnek olmak

-Yalandan gösterişten kaçınmamak

-Günah sayılan şeyden kaçınmamak, Allah’a isyan içinde olmak

-Erkeğin altın kullanması

-Erkeğin kadına, kadının erkeğe benzemesi, beden de yasak olan şeylerdendir.

 

   4-Evde haram olanlar:

-Evde haram kılınan günah sayılan şeylerin bulunması yenilip içilmesi, içki içilmesi, kumar oynanması, yasak ilişkide bulunulması

-Lüzumsuz resim ve heykellerin bulundurulması

-Kedi, köpek, kuş, yılan, maymun beslenmesi

-Evde eşya yiyecek içeceklerin israfı

-Kaçak elektrik, kaçak su kullanılması

 

  5-Eğlence de Haram Olanlar:

Meşru olmayan eğlence şekilleri:Nefse hitap eden, zamanı israf eden, kötülüğe götüren, kötülüğü akla getiren, kötü söz içeren eğlence.

-Alkol, uyuşturucu kullanılan eğlence,

-İnsanı, ahlaki, ailevi görevleri aksatan eğlence

-Manevi  duyguları körelten eğlence,

-Ceket yakıp, tabak kırılan eğlence,

-Hayvan dövüştürülerek yapılan eğlence,

-Tavla, kağıt gibi oyunlar,

-Meşru olmayan sporlar.Birliği bozan, dirliği bozan, kin nefret tohumları atan oyunlar.

 

  6-Ticarette haram olan şeyler:

-Helal olmayan her türlü kazanç,

-Meslek meşru olmalıdır;dansözlük, şarkıcılık, fuhuş, kumar, meyhane gibi yerde kazanılan para

-Büyüden, faldan kazanılan para,

-Fahiş fiyattan kazanılan para

-Buluntu, soygun gasp gibi yollarla elde edilen para

-Rüşvetten elde edilen

-Domuzdan uyuşturucudan gelen para

-Kumar aleti, müstehcen elbise satışından elde edilen para

-Yalanla elde edilen, hileli yollarla kazanılan,

-Alın teri dökmeden, emek çekmeden elde edilen,

-Hasta olmadığı halde rapor alanın raporlu günlerindeki maaşı

-Besmelesiz, ibadetsiz çalışırken elde edilen, Cuma günün Cuma saati mükellef  erkeğin kazancı,

-İhtiyaç dışı dilencinin topladığı para,

-Yıkıcı müstehcen basın yolu ile kazanılan

-Kaçakçının kazancı

-İnsana ait kanın, saçın, organın satışından elde edilen para meşru kazanç değildir…


Bu yazıyı 824 kişi okudu.

Araştırmacı Yazar
Mustafa ÖSELMİŞ