Cenab-ı Allah insanı en güzel biçimde yaratmıştır. İnsanı yeryüzünün halifesi kılmıştır. Dünyada var olan her şeyi de insan yararına ve insanın hizmetine sunmuştur.

Kur-an’ da bunu şöyle ifade etmiştir:

-“ Biz insanı şan ve şeref sahibi kıldık.’’ ( İsra:70)

-“ Gökte ve yerde ne varsa, hepsi bir lütuf olarak size boyun eğmiştir.’’ ( Gasiye:13)

İnsan başıboş, gayesiz, sorumsuz bir varlık olarak yaratılmamıştır.’’ ( Zariyat:56) “ İnsan, imtihan için yaratılmıştır.’’ ( İnsan:2)

Allah insanı hayvan azmanı olarak yaratmamış. Adem ile Havva’dan yaratmıştır.’’ ( Araf:189)

 

a)İnsanın Yaratılışı:

Alemlerin Rabbinden Cenab-ı Allah, her şeyi yarattıktan sonra meleklere:

-“Yeryüzünün halifesi, insanı yaratacağım.’’ Dedi. (Bakara:30)

Melekler:

-“Bozgunculuk yapacak, kan dökecek birini mi yaratacaksın?’’ dediler. Buna rağmen Allah, insanoğlunu yarattı. İnsana her şeyi öğretti ve

-“Dileyen inansın, dileyen inkar etsin.’’ Dedi. (Kehf:29)

Allah insanın zayıf taraflarını şöyle bildirir:

-“İnsan, mağrurdur. Kendini beğenmiştir.’’ (Fatır:5)

-“İnsan, nankördür. Huysuzdur. Kıskançtır.’’ (İsra:67, Zümer:49)

-“İnsan, cimridir. Menfaatine çok düşkündür.’’ (İsra:100)

-“İnsan, acelecidir.’’ ( İsra:83)

-“İnsan, pek hırslıdır.’’ ( Meariç:19)

-“İnsan, zayıf yaratılmıştır.’’ ( Nisa:28)

Bütün buna rağmen insan, hayra da meyyaldir, şerre de meyyaldir. İnsan isterse bazı meleklerden daha üstün hale gelir. Yeryüzünün halifesi olur. İsterse, hayvandan da aşağılaşır.

Peygamber (as) şöyle haber vermiştir:

-“Öyle bir zaman gelecek ki:

Yüzleri insan yüzü, kalpleri şeytan kalbi olacak. O zaman:

–Kan dökecekler.

–Çirkin davranışlardan kaçınmayacaklar.

–Kendilerine güvenene ihanet edecekler.

–Çocukları ahlaksız, gençleri arsız olacak.

–Yaşlıları iyiliği emretmeyecek, kötülükten men etmeyecek.

–Onlar yanında sünnet bid’at gibi, bid’at da sünnet gibi olacak.

–İdarecileri yanlış yapacaklar.

–İşte o zaman onlara şerliler musallat olacak. Hayırlılar dua der, duaları artık kabul olmaz.’’ (Ramuzu’l- Ehadis:502/11)

Böyle bir zamanda insan, yaratılış gayesini unutmadan, imtihan için yaratıldığını bilirse, kötü insan olmaz.

 

  1. b) İyi insan kötü insana Kur’an’dan örnekler

-“İnsanların öyleleri vardır ki; Rabbimiz, bize dünyada iyilik ver, derler. Böyle kimselerin ahiretten hiç nasibi yoktur.’’ ( Bakara:200)

-“İnsanların öyleleri vardır ki; dünya için söyledikleri, senin hoşuna gider. Hatta inandırabilmek için Allah’ı şahit tutar. Halbuki O, hasımların en hasmıdır.‘’ (Bakara:204)

-“İnsanların öyleleri vardır ki, Allah’ ın rızası için kendini feda eder. Allah da kullarına şefkatlidir.’’ ( Bakara:207)

-“O müminler ki, emanetlerine ve ahitlerine riayet ederler.’ (Mü’minun:8)

-“Doğrusu günahkarların yazısı muhakkak siccinde olmaktır. (Siccin: Kafirlerin amellerinin yazıldığı kitap) (Mudafifin:7)

-“İyiler cennette, kötüler cehennemdedirler. Ceza gününde oraya girerler. Kafirler bir daha oradan ayrılamazlar.’’ (infitar:13-14)

-“Ey insanlar! Alev alev yanan bir ateşle sizi uyardım. O ateşe ancak yalanlayıp yüz çeviren, kötüler girer.’’ ( Leyl:14-15)

-“Ehl-i Kitap ve müşriklerden olan inkarcılar, içinde ebedi kalacakları cehennem ateşindedirler. İşte halkın en şerlileri onlardır.’ (Beyyine:6)

-“İman edip, salih ameller işleyenlere gelince, halkın en hayırlısı da onlardır.’’ (Beyyine:7)

-“Onların mükafatı, altından ırmaklar akan Adn cennetleridir. Allah kendilerinden hoşnut olmuş, onlar da Allah’ tan hoşnut olmuşlardır. Bu, Rabbinden korkan ve ona saygı gösterenler içindir.’’ (Beyyine:8)

Bu örneklerde iyi insan, kötü insandan bahsedilmekte ve acıklı sonları haber verilmektedir.

Dünya iyilik ve iyi insanlarla değişecek ve onlarla daha mutlu, daha huzurlu olacaktır.

İyiliğin kaynağı da, kötülüğün kaynağı da insandır. İnsan düzelecek olursa, dünya düzelecektir.

Peygamber(as)’ın ifadesiyle:” Herkes kapısının önünü süpürse, şehir temiz olur.’’

İyilik nedir denirse, faydalı olan her şey iyiliktir. İnsanlara gülümsemek iyiliktir. Selam vermek iyiliktir. Halini sormak iyiliktir. İhtiyacını gidermek iyiliktir. Hasta ziyareti iyiliktir. Güzel söz iyiliktir. İnsanları rahatsız eden şeyi yok etmek iyiliktir. İyiliğin sınırı yoktur.

Bütün kötülükler, iyilikle ortadan kalkar. İyilik olmadan düzelme olmaz. Onun için Cenab-ı Allah iyiliği emrederek, Kötülükten sakındırmayı emretmiştir.

 

  1. c) İyiliği emretmek, kötülükten sakındırmak

Kur-an’ da şöyle emrediyor:

-“Sizden hayra çağıran, iyiliği emredip, kötülüğü men eden bir topluluk bulunsun. İşte onlar kurtuluşa erenlerdir.’ ( Al-i İmran:104)

-“Muhammed ümmetinden olanlar, Allah’ a ve ahiret gününe inanırlar. İyiliği emrederler, kötülükten men ederler. Hayırlı işlere koşarlar. İşte bunlar, iyi insanlardandır.’’ ( Age:114)

-“Münafıklar, kötülüğü emreder. İyilikten alı korlar.’’ ( Tevbe:67)

-“Müminler ise iyiliği emreder, kötülükten alı korlar. Namazı dosdoğru kılarlar. Zekatı verirler. Allah ve Rasulüne itaat ederler. İşte onlara Allah rahmet edecektir.’’ (Tevbe:71)

-“İyiliği emredip, kötülükten sakındıran müminleri müjdele!’  ( Tevbe:112)

-“O müminler ki, yeryüzünde iktidar verirsek, namazı kılar, zekatı verirler. İyiliği emreder, kötülükten men ederler. İşlerin sonu Allah’ a varır.’’ ( Hac:41)

Lokman (as)’ın şöyle dediği bildiriliyor:

-“Yavrucuğum! İyiliği emret. Namaz kıl. Kötülükten vazgeçirmeye çalış. Başına gelenlere sabret. Doğrusu bunlar, azmedilmeye değer şeylerdir.’’ (Lokman:17)

İyiliğe vasıta olmanın, sebep olmanın sevabı çoktur.

Cenab-ı Allah Kur-an’ da şöyle bildirir:

-“Kim iyi bir işe aracılık ederse, onun da o işten bir nasibi olur. Kim kötü bir işe aracılık ederse, onun da ondan bir payı olur. Allah, her şeyin karşılığını verir.’’ ( Nisa:85)

Peygamber (as)’de:

-“Başkasını doğruluğa çağıran kimseye kendisine uyanların sevabı gibi sevap verilir. Onların sevabından da hiçbir şey eksik olmaz. Sapıklığa çağıran kimseye de, ona uyanların günahı gibi günah verilir. Uyanların günahından da hiçbir şey eksik olmaz.’’ (Riyazü’ s- Salihin:173)

-“İyiliğe dalalet eden kimseye, o iyiliği yapanların ecri gibi sevap vardır.’’ ( Age:172)

İyi çığır açmak, iyi örnek olmak, iyiliğe sebep olmak her Müslüman için çok hayırlı işlerdendir. İyilik yapmanın da en güzel yoludur.

Bakın, Allah ne buyuruyor:

-“İnsanları Allah’ a çağıran, iyi iş yapan ve “ Ben Müslümanlardanım.” Diyenden kimin sözü daha güzeldir?’’ (Fussılat:33)

Bu görevi yapmadığımız zaman Allah Rasulü şöyle bildiriyor:

-“Allah’ a yemin ederim ki, ya iyiliği emreder kötülükten alı korsunuz, ya da Allah size azap gönderir. Siz azaptan kurtulmak için dua edersiniz de duanız kabul olmaz.’’ (Tirmizi, Fiten:9)

Görülüyor ki, her şeyin bir karşılığı var. İnsanlar, yaptıklarına göre muamele görecekler. Kötü ve kötülüklere karşı tavrımızın nasıl olacağını Peygamberimiz bize şöyle emrediyor:

-“Sizden biri bir kötülük görürse, seyirci kalmasın. Onu eli ile düzeltsin. Buna gücü yetmezse, diliyle öğüt versin, uyarsın. Buna da gücü yetmezse, kalben buğz etsin. Bu ise, imanın en zayıf noktasıdır.” (Müslim, İman:78)

Tebliğdeki metodu da yine Kur’an’dan öğreniyoruz:

Allah, Hz. Musa ve Harun’a Firavun için “ Ona yumuşak söz söyleyin.’’ (Taha:44) diye emretmiştir.

Peygamber (as)’ da:

-“Onlara yumuşak davranmasaydın, kaba, kırıcı olsaydın onlar etrafından dağılıp giderlerdi.’’ (Al-i İmran:159) buyurmuştur.

İbn-i Sina şöyle der:

“İyiliğin şartı beştir:

-Tez olmalı

-Gizli olmalı

-Gözde büyütülmemeli

-Sürekli olmalı

-Yerini bulmalı.”

  1. d) Kur-an iyiliği emreder

Allah (cc) Kur-an’ da şöyle emreder:

-“Herkesin yöneldiği bir kıblesi vardır. Ey müminler! Siz hayır işlerinde yarışın.’’ (Bakara:148)

-“İnsanların öyleleri vardır ki, Allah rızasını kazanmak için kendini feda eder. Allah da kullarına şefkatlidir.’’ (Bakara:207)

-“Allah’ın has kulları, kendi canları istemesine rağmen yemeği yoksula, yetime yedirirler. Biz sizi Allah rızası için doyuruyoruz. Sizden ne bir karşılık, ne de teşekkür bekliyoruz, derler’’ (İnsan:8-9)

-“İman edip, salih ameller işleyenler, ölümlerinde ve sağlıklarında kendilerini inanıp, iyi ameller işleyen kimselerle bir mi tutacağımızı sandılar. Ne kötü hüküm veriyorlar.’’ (Casiye:21)

-“Onlar, Rablerinin rızasını isteyerek sabreden, namazı dosdoğru kılan, kendilerine verdiğimiz rızıktan gizli ve açık olarak Allah için harcayan ve kötülüğü iyilikle savan kimselerdir. İşte onlar var ya, dünyanın güzel sonu onlarındır.’’ (Rad:22)

-“Eğer iyilik ederseniz, kendinize etmiş, kötülük ederseniz yine kendinize etmiş olursunuz.’’ ( İsra:7)

-“Kim, iyilikle ilahi huzura gelirse, ona daha iyisi verilir. Onlar o gün korkudan emin olurlar.’’ (Neml:89)

-“Rabbinin huzuruna kötülükle gelen kimseler ise, yüzükoyun cehenneme atılırlar. Onlara ancak “yaptıklarınızın karşılığını görmektesiniz‘’ denir.’’ (Neml:90)

-“Kim bir iyilik getirirse, ona bundan daha hayırlı karşılık vardır. Kim bir kötülük getirirse, o kötülükleri işleyenler, ancak yaptıkları kadar ceza görürler.’’ (Kasas:84)

-“İyilikle kötülük bir olmaz. Sen kötülüğü en güzel şekilde önle. O zaman seninle arasında düşmanlık bulunan kimse, sanki candan bir dost olur.’’ (Fusstlat:34)

-“Bir iyiliği açıklar yahut gizlerseniz veya bir kötülüğü gizler, affederseniz, şüphesiz Allah da ziyadesiyle affedici ve kadirdir.’’ (Nisa:149)

-“Kim Allah’ ın huzuruna iyilikle gelirse, ona getirdiğinin on katı vardır. Kim de kötülükle gelirse, ona sadece getirdiğinin dengi ile cezalandırılır. Onlar haksızlığa uğratılmazlar.’ (En’ am:160)

-“ Servet ve oğullar, dünya hayatının süsüdür. Ölümsüz olan iyi işler ise, Rabbinin nezdinde hem sevapça daha hayırlı, hem de ümit bağlamaya daha layıktır.’’ (Kehf:46)

-“Allah, doğru yola gidenlerin hidayetini arttırır. Sürekli olan iyi işler, Rabbinin nezdinde hem mükafat bakımından daha hayırlı, hem de akıbetçe daha iyidir.’’ (Meryem:76)

-“Allah, kötü sözün açıkça söylenmesini sevmez.’’ (Nisa:148)

-“Bir topluma karşı beslediğiniz kin, sizi tecavüze sevk etmesin. İyilik ve yasaklardan sakınmada yardımlaşın. Günah ve düşmanlık üzerine yardımlaşmayın. Allah’ tan korkun. Çünkü Allah’ ın cezası çetindir.’’ (Maida:2)

-“Ey iman edenler! Aranızda gizli konuşacağınız zaman günahı, düşmanlığı ve peygambere karşı gelmeyi fısıldamayın. İyilik ve takvayı konuşun. Huzuruna toplanacağınız Allah’ tan korkun.’’ (Mücadele:9)

-“Asra yemin ederim ki, insan gerçekten ziyan içindedir. Ancak iman edip iyi ameller işleyenler, birbirlerine hakkı tavsiye edenler ve sabrı tavsiye edenler müstesnadır.” (Asr suresi)

Bu ayetlerde görüldüğü gibi Cenab-ı Allah kullarını uyarıyor. Bu uyarılara uyanla uymayanın durumunu bize hatırlatıyor. “ Huzuruma iyilikle gelin, kötülükle gelmeyin’’ diyor.

Huzuruna vardığımız zaman bize soracak:

-Benim için ne yaptın?

-Bana ne getirdin?

Kul:

-“Şunları şunları getirdim.’’ Diyecek.

Allah:

-“Getirdiklerini beğendin mi?’’ diyecek.

Kul:

-“Beğenmedim.’’ Deyince

-“Senin beğenmediğini ben nasıl beğeneyim? ‘’ diyecek. Allah:

-“Sana kitap gelmedi mi, Peygamber gelmedi mi? Dünyada kurtulman için sana fırsat verilmedi mi? ‘’ diyecek.

Kul; geri dönmek, yeni baştan hayat isteyecek, ona “Şimdi mi aklın başına geldi?” denilecek. Sonra da yeri neresi ise oraya gönderilecek.

Rabbim aklını başına alıp, tanınan fırsatları değerlendirerek kurtulanlardan etsin. Varılacak yer iki: Cennet, Cehennem. Kul, nereye gitmek isterse oraya gidecek. Hangisinin yoluna düşerse, hangisi için iş yaparsa oraya varacak.

Allah sonumuzu hayreylesin. Rabbena atina fiddünya hasenaten ve fil ahireti haseneten.

 


Bu yazıyı 50 kişi okudu.

Araştırmacı Yazar
Mustafa ÖSELMİŞ