Sağlık Temizlik

     A – SAĞLIĞIN ÖNEMİ:

     İnsan sağlığına zarar veren şeyler Kur’an’da da sünnette de yasak, haram ve günah sayılmıştır.

Kur’an’da: “Kendi elinizle kendinizi tehlikeye atmayın. Yaptığınızı güzel yapın. Allah güzel yapanları sever.” (Bakara:195) buyurarak, insana sağlığını koruma görevi verilmiştir. Çünkü her şeyin başı sağlıktır. Dünyada ahiret de sağlıkla kazanılır. Onun için sağlık en büyük nimettir. Bunun için insan düzenli yaşayacak, yaptığını güzel yapacak, sağlığına zarar veren şeylerden kaçınacak böylece ruh ve beden sağlığını koruyacaktır.

 

*                 *               *

 

Sağlıklı olmayı cennet nimeti olarak kabul eden peygamber (as) şöyle buyurur:

“İnsanların çoğunun aldandığı, kıymetini bilemediği iki nimet vardır; sağlık ve boş vakit.” (Buhari, rikak:1)

 

*                 *               *

 

Bir  hadislerinde de kuvvetli mü’mini zayıf mü’minden üstün tutmuştur: “Kuvvetli mü’min zayıf mü’minden daha hayırlı ve daha sevimlidir.” Demiştir. (Müslim, Kader:34)

 

*                 *               *

 

Ebu Derda (ra) Peygamber (as)a soruyor:

“Ya Rasûlallah! Hastalığımı tedavi edip şükretmem mi daha hayırlıdır. Yoksa hastalığıma sabır gösterip şükretmem mi daha hayırlıdır?”

Peygamber (as) şöyle cevap verir:

-“Allah (cc) sağlıklı kimseleri sever.”

Kul, Allah (cc) tan gelene tedavi için çare arayarak cevap verecektir.

 

*                 *               *

 

Sad b. Ebi Vakkas hastalanınca peygamber (as) ziyaretine gider. Onu hasta yatar görünce: “Haris  b.Karde’yi çağırın. O iyi bir hakimdir, tedavi etsin.” Buyurmuştur. (Ebu Davut, Tıp:12)

Amr b.As, gündüzleri oruç tutuyor, geceleri de namaz kılıyordu. Peygamber (as) ona şu tavsiyede bulundu:

“Bazen oruç tut, bazen de tutma. Gece hem ibadet et hem de uyu. Çünkü vücudunun senin üzerinde hakkı vardır.” (Müslim, sıyam:181)

Peygamber (as)a göre sağlığın bozulmaması için aşırı ibadetten bile kaçınılacaktır.

 

*                 *               *

 

Vücudun şeklinin ve dengesinin bozulmaması için peygamber (as) şöyle buyurur:

– “Sizden biri tek ayakkabı giyip de yürümesin. Ayakkabısının kayışı kopan tek ayakkabı ile yürümesin.” (Müslim, Libas:68)

 

*                 *               *

 

Peygamber (sav) sağlığın korunması için gösterilen çabaların yanında dua edilmesini istemiş, kendisi de her zaman cenab-ı Allah’tan sağlık, sıhhat ve afiyet istemiştir. Onun zaman zaman yaptığı dualarından bazıları şunlardır:

“Allah’ım! Bedenime, gözlerime ve kulaklarıma sıhhat ver.” (Ebu Davut, Edep:101)

“Allah’ım ! Bana afiyet ver, merhamet et, doğru yola ilet. Bana sıhhat ver ve beni rızıklandır.” (Müslim, zikir:35)

Bizim de dua etmemizi istemiş ve şöyle buyurmuştur:

“Rabbinizden dünya ve ahirette lütuf ve afiyet isteyin.” (İbni Mace, Dua:5)

“Allah’tan af ve afiyet dileyin. Zira kimseye afiyetten başka hayırlı bir şey verilmemiştir.” (Age) diyerek sağlığın önemini belirtmiştir.

 

B – TEMİZLİK

     Peygamber (as), insan sağlığı için temizliğe büyük önem vermiştir. Peygamber Efendimize göre kalp temiz olacaktır. Yaşayış temiz olacaktır. Beden temiz olacaktır. Elbise temiz olacaktır. Oturulan mekan temiz olacaktır. Yenilen içilen temiz olacaktır.

Kur’an’da olduğu gibi sünnette de temiz olan şeyler helaldir. Kötü görünen, pis kokan, tadı bozulan ve sağlığa, ahlaka zarar veren şeyler helal değildir.

Domuz, leş, kan, alkol gibi şeyler yasaktır.

Pislik yiyen ve leş yiyen hayvan eti yasaktır. (Pislik yiyen tavuk 3 gün, koyun keçi 4 gün, sığır cinsi on gün temizlendikten sonra kesilir.) Eti yenilen hayvanların temiz yemle beslenmesi esastır.

Namaz, temiz olmayan ortamlarda kılınmaz. Pis yerlerde abdest alınmaz.

İslam’da temiz gıda esastır. (Bakara:168 – 172 – Miâda:4)

Temiz giyinmek esastır. (Müddessir:4)

 

*                 *               *

 

Peygamber (as) şöyle buyurur:

“Temizlik, imanın yarısıdır.” (Müslim Taharet:1) Yani temizlik olmadan iman da olmaz, ibadet de olmaz.

Sık sık da şöyle dua etmiştir:

“Allah’ım! Maddi ve manevi bütün pisliklerden sana sığınırım.” (Müslim, hayz:122)

 

*                 *               *

 

     Bir defa dinde temizliği sağlayan abdest gibi önemli bir olay vardır. Bu konuda şöyle buyurmuştur:

“Evinizin önünde akan bir nehir olsa günde beş defa o nehirde yıkansanız, üzerinizde kirden pastan eser kalır mı? İşte beş vakit namaz da böyledir. Günahları siler süpürür.” (Buhari, Merakit:6)

 

*                 *               *

 

Temizlik ve hastalığın bulaşmaması açısından Allah Rasulü şöyle buyurmuştur:

     – “Hiç biriniz küçük abdest bozarken organını sağ eliyle tutmasın, sağ eliyle temizlik yapmasın.” (Buhari, Vüdu:19)

Peygamber (as) sünnetine göre sağ elle sümük atılmaz, sağ el tuvalette kullanılmaz. Çünkü sağ elle musafaha edilir ve yenilir içilir.

 

*                 *               *

 

Peygamber (as) cennete temizlerin gireceğini şöyle haber vermiştir:

“Müslümanlık temizliktir. Müslüman kirsizdir. Siz de temiz olun ve temizleniniz. Zira cennete temizler girer.” (Ramuz el-Ehadis:96/2)

 

*                 *               *

 

“Beyaz elbise giyiniz. Zira beyaz daha temiz ve daha hoştur. Ölülerinizi de beyaz kefenle sarınız.” (Riyaz üs-Salihın:783)

 

*                 *               *

 

“Elbisenizi yıkayınız. Fazla tüylerinizi alınız. Dişlerinizi temizleyiniz. Çevrenizi temiz tutunuz.”  (Age:75/12)

 

*                 *               *

 

 

 

“Allah (cc) temizdir, temizleri sever. Etrafınızı temizleyiniz.” (Tirmizi, Edep:41) Bunlar peygamberimizin bize talimatlarından ve tavsiyelerinden bir kaçıdır.

 

*                 *               *

     – Enes (ra) şöyle anlatır:

“Allah Rasulü bıyığın kısaltılmasını, tırnağın kesilmesini, koltuk altı kıllarının yolunup, kasık kıllarının tıraş edilmesini kırk günü aşmayacak şekilde sınırlandırdı.”  (Müslim, taharet:51)

(Burada 40 gün bekleyin değil, kır günü geçirmeyin manasınadır)

 

*                 *               *

 

Allah Rasûlü şöyle buyurur:

– İnsanın bedeninden ayrılan şu yedi şeyi gömünüz:

1. Saçı,

2. Tırnakları,

3. Kanı,

4. Adet kanını,

5. Dişi,

6. Pıhtıyı,

7. Doğum artıklarını.” (Ramuz el-Ehadis:549/17)

Peygamber (as) ın bu ifadeleri 14 asrı aşkın zaman evvel söylenmiş sözler olduğu düşünülünce ne kadar takdire şayan sözler olduğu anlaşılacaktır.

 

C – ELLERİN TEMİZLİĞİ

     İnsanın elleri dışla en çok temas eden ve en çok kirlenen organıdır. Bir de elin yiyip içtiğimiz, ağzımıza burnumuza, kulağımıza soktuğumuz organ olduğunu düşünürsek el yıkamanın ne kadar önemli olduğu ortadadır.

El yıkamak, sağlık açısından büyük önem taşır. Peygamber (as) el yıkama konusunda çok hassas davranmış, bir şey yiyeceği zaman önce ellerini yıkamış, bir şey yedikten sonra yine ellerini yıkamış, yatmış kalkmış, ellerini yıkamış ve yıkamayı tavsiye etmiştir. En önemlisi de yıkanmamış ellerin hastalık nedeni olduğunu bildirmiştir.

 

*                 *               *

     Peygamber (as) bu konuda şöyle buyurur:

“Yemeklerden önce ve sonra ellerinizi yıkayınız. Yemeklerden önce ve sonra elleri yıkamak yemeği bereketlendirir.” (Tirmizi Et’ime:39)

 

Hz.Aişe (ra): “Neb-i (sav) bir şey yemek istediğinde ellerini mutlaka yıkardı” demiştir.

 

*                 *               *

 

Enes (ra) peygamber (as) bize şöyle buyurdu:

– “Evinin hayrını arttırmak isteyen yemeklerden önce ve sonra ellerini ağzını yıkasın.” (Ramuz el-Ehadis:396/9)

 

*                 *               *

 

Bir defasında Peygamber (sav) Ashabına şöyle demiştir:

“Şeytan çok hassastır. Kendinizi ondan sakındırın. Kim elinde et kokusu olduğu halde geceler, sonra da kendisine bir fenalık (hastalık) ulaşırsa o kimse kendinden başkasını suçlamasın.” (Tirmizi Et’ime:48)

 

 

“Yataktan kalkınca ellerinizi yıkayın. Çünkü ellerinizin gece nerelere dokunduğunu bilemezsiniz.” (Buhari, Vüdu:26)

Yıkanmamış eller mikrop taşır. Sadece insanın kendisinin hasta olmasına neden olmaz, başkalarının da hastalanmasına sebep olur. Bilhassa ilgiye ve bakıma muhtaç olan çocukların sağlığı açısından daha önemlidir.

 

 

     D – DİŞ ve AĞIZ TEMİZLİĞİ

     Peygamber (as) ın önem verdiği üzerinde çok durup tavsiye ettiği hususlardan biri de ağız temizliği ve diş sağlığıdır.

Ağız, vücudun kapısıdır. Vücuda giren şeyler ağızdan girer. Ayrıca ağız, gece gündüz dışla temas halindedir. Bu bakımdan ağzın içinde milyonlarca bakteri vardır. Bunların ağızdan içeriye gitmesi halinde; böbrek yetmezliğine, yarım beyin ağrılarına, mide, göz ve kulak rahatsızlıklarına sebep olmaktadır. Daha bir çok hastalıkların sebebi yine dişler ve ağızdır. Doktorların muayeneye ağızdan başlamaları ve “aç ağzını” demeleri de bundandır.

 

*                 *               *

 

Ağız temizliği konusunda peygamber (as) 1400 küsur yıl önce kendisi büyük gayret göstermiş ve önemli tavsiyelerde bulunmuştur. Misvak kullanmayı önermiştir. Yemeklerden sonra misvak yoksa ağzın yıkanarak dişlerin parmaklarla ovalanmasını tavsiye etmiştir. Her abdest alışta ağız üç defa su alınmasını ve dişlerin parmaklarla ovalanmasını tavsiye etmiştir. Her abdest alışta ağza üç defa su alınmasını ve dişlerin parmaklarla ovalanmasını bize emretmiştir.

Halbuki Batı’da ilk diş fırçası 1780 yılında İngiltere’de kullanılmaya başlanmıştır. O fırça da domuz kılından yapılıyordu. (Domuz kılının içi delik olduğundan mikrop barındırma özelliği vardır.)

 

*                 *               *

 

Misvak Nedir?

Misvak, Arabistan’da yetişen Arak ağacının dalıdır. Kullanmak için ucundan iki santim kadar kabuğu soyulur. Bu uç iki – üç saat suda bırakılır ve sert cisimle ezilir. Lif lif olunca kullanmaya hazır hale gelir.

Peygamberimiz (sav) misvak kullanma üzerine: “Cebrail bana o kadar tavsiyede bulundu ki, misvağın bana ve ümmetime farz olmasından endişe ettim.” Demiştir. Bu ifadeden anlıyoruz ki misvak da ilahi vahiy kaynaklıdır.

 

*                 *               *

 

Diş ve ağız temizliği konusunda peygamberimiz (sav) şu tavsiyelerde bulunmuştur:

Ümran İbni Husayn (ra) şöyle buyurduğunu nakleder:

“Yemeğin sonrasında parmakla ağzınızı hilalleyin ve ağzınızı çalkalayın. Bu dişlere sıhhat verir.” (Ramuz el – Ehadis:249/10)

 

*                 *               *

       İbrahim İbni Hassan (ra) peygamber (as) ın şöyle dediğini nakleder:

“Ağızlarınızı temizleyin. Zira ağız içi Kiramen Katibin meleklerinin meskenidir. Dilinizi kalem, tükürüğünüzü mürekkep edinirler. Onlar için ağızdaki yemek artıklarından daha kötü bir şey yoktur.”  (Ramuz el – Ehadis:84/14)

 

*                 *               *

 

Abdullah İbni Abbas (ra) şöyle der:

“Rasûlullah (sav) süt içti ve ağzını çalkaladı. Bize de ‘süt yağlıdır’ buyurdu.” (Buhari, Vüdu:52)

 

*                 *               *

 

Bir hadislerinde de şöyle buyurmuştur:

– “Tırnakları kesiniz, onları gömünüz. Parmak aralarını temizleyiniz. Ağzınızı yemek artıklarından temizleyiniz, misvak-layınız. Benim yanıma dişi sarı ve ağzı kokar halde gelmeyiniz.” (Ramuz el – Ehadis: 335/4)

 

*                 *               *

       İbni Ömer (ra) da şöyle buyurduğunu nakleder:

“Misvak yoksa, parmak misvak vazifesi görür.” (Ramuz el -Ehadis:190/1)

 

*                 *               *

 

Ağız ve diş sağlığı konusunda Peygamber (as) ısrarcı olmuştur. Şöyle der:

“Misvak kullanılması hakkın-daki öğütlerim artık çoğa vardı.” (Dinleyin itaat edin) (Buhari, Cuma:5)

“Misvak hakkında tavsiyelerimi size çok defa tekrarladım.” (Buhari, Cuma:8)

Peygamber (sav) yanına gelenlerden birinin ağzının kokması üzerine ona şöyle demiştir:

– Sen misvak kullanmaz mısın?

Bundan daha güzel ve daha etkili ifade olur mu?

 

*                 *               *

     Misvağın faydaları konusunda da peygamber (as) ın ifadeleri şöyledir:

“Abdest alırken ve yemeklerden sonra ağzını ve dişlerini temizleyen, en güzel iş yapmış olur.” (Ramuz el-Ehadis:249/1)

 

*                 *               *

 

“Misvak kullanın. Zira misvak ağzı ve dişleri temizler.” (İbni Mace, Taharet:289) + (Buhari, Savm:27)

 

*                 *               *

 

–   “Misvak gözlerin cilasıdır.” (Ramuz el-Ehadis:214/10)

–   “Eğer ümmetime zorluk verecek olmasaydı onlara her abdest alışlarında misvak kullanmalarını emrederdim.” (Buhari Cuma:8)

 

*                 *               *

 

İbni Abbas (ra) dan nakledilen bir hadiste peygamber (as) şöyle buyurmuştur:

“Misvakta on haslet vardır:

       1. Ağzı temizler,

2. Diş etlerini güçlendirir,

3. Gözü cilalar,

4. Balgamı giderir,

5. Dişin çürümesini önler,

6. Sünnete uygun olur,

7. Melekleri sevindirir,

8. Allah’ın rızasını kazandırır,

9. Hasenatı artırır,

10. Mideye sıhhat verir.” (Ramuz el-Ehadis:325/1)

 

*                 *               *

 

Bugünkü Tıp alimleri bunların hiçbirini yalanlamamıştır. Tıp otoritelerinin bazı ifadelerini şöyle sıralayabiliriz:

– Misvak parçaları mideye gitse bile hiçbir zararı olmaz.

– Misvak özü mikrop öldürücüdür.

– Misvak, ağız kokusunu giderir.

– Dişlerin çürümesini önler. Mikrop öldüren antiseptik ihtiva eder.

– Diş etlerini sağlamlaştırır.

– Göze kuvvet verir.

– Mide hastalıkları için koruyucudur. Mikrobun ağızda yok edilmesini sağlar, mideye gitmesini önler.

– Ağız yaralarını önler.

– Misvak AFS ihtiva eder iltihabı önler.

– Misvak liflerindeki kalsiyum oxsalat dişlerin mekanik temizliğini sağlar.

– Haziran, 1989’da Çapa Tıp Fakültesi’nde 11.toplantısı yapılan Balkan Tıp Birliği’nin Genel Sekreteri Romen Profesör Dr.Piru, misvakın diş sağlığına faydaları konusunda ilginç açıklamalarda bulundu. Dr. Piru şunları söyledi.

ABD’de misvaktan yapılan diş macunu:

“Balkanlarda diş sağlığı iyi bir düzeyde değil. Çürükler çok fazla. Biliyor musunuz Hz.Muhammed’in diş sağlığı için misvak kullanılmasını önermesi çok yararlı olmuştur. Bu öğüt eski dönemlerde diş sağlığı yönünden Müslümanlara büyük yarar sağlamıştır. Çünkü misvak ağacı fluor ihtiva etmektedir. Günümüzde ABD, misvak ağacını ithal ediyor. Onu hamur haline getirdikten sonra en pahalı diş macunu olarak dünyaya satıyor…” denmiştir.

 

 

E – ÇEVRE TEMİZLİĞİ

     Kutsal kitabımızın emrine göre:

1. Cenab-ı Allah’ın yarattığı şeyler değiştirilmeyecektir. (Nisa:119)

2. Her şey bir ölçüye göre yaratılmıştır. (Kamer:49)

3.  Yeryüzündeki denge bozulma-yacaktır. (Rahman:8)

4.  İnsanların yaptığı şeyler yeryüzünde karada ve denizde düzeni bozacaktır. (Rum:41)

 

*                 *               *

 

Allah Rasulü (sav) çevreye ve çevre temizliğine büyük önem vermiştir.

– “Kıyamet kopmak üzere olsa elindeki fidanı dik.” Demiştir.

– Ölü arazileri ihya etmeyi tavsiye etmiştir.

– Belirli bölgelerin ot ve ağaçlarına dokunulmaması için oraları yasak bölge ilan etmiştir.

– Hurmalıklar oluşturmuştur.

– Sivrisinekleri yok etmek için bataklıklara hurma fidanları dikmiştir.

 

*                 *               *

 

Kendisi Hz.Aişe (ra) nin ifadesine göre elbisesini yıkamış evinin temizliğinde yardımcı olmuş ve etrafını temiz tutmuştur. Bahçelerin yolların akan suların temiz tutulmasını ve kirletilmemesinin üzerinde önemle durmuştur.

Bu konuda şunları söylemiştir:

“Avlularınızı ve çevrenizi temiz tutun. Lânetli iki şeyden sakının; insanların gelip geçtiği yolları ve gölgelikleri kirletmeyin.” (Müslim, Taharet:20)

 

*                 *               *

     – “Cenab-ı Allah güzeldir, güzeli sever; temizdir, temizi sever. Evlerinizi ve çevrenizi temiz tutun.” Tirmizi Edep:41)

“Temizlik, imanın yarısıdır.” (Müslim, Taharet:1)

 

“Lanete sebep olan üç yere abdest bozmaktan sakının;

1 – Suya,

2 – Yola,

3 – Gölgeliklere.” (Prof.Dr.İ.Canan, Hadis Ans:10/92)

 

*                 *               *

 

“Sizden biriniz durgun suya bevl etmesin.” (Buhari, Vüdu:68)

 

*                 *               *

 

“Bana ümmetimin hayır ve şer bütün amelleri arz edildi, iyi amelleri arasında rahatsızlık veren bir şeyin yoldan atılması da vardı. Kötü amellerin arasında mescide tükürülmüş tükürükte vardı.” (Müslim, Mesacid:58)

 

 

“İnsanın bedeninden ayrılan şu yedi şeyi gömünüz:

     1. Saçı,

     2. Tırnakları,

     3. Kanı,

     4. Adet kanını,

     5. Dişi,

     6. Pıhtıyı,

     7. Doğum artıklarını.” (Ramuz el-Ehadis:549/17)

 

*                 *               *

     Bugün küresel ısınmanın sebeplerinden birinin ağaç ve ormansızlık olduğu anlaşılmıştır. İlim adamları “Küresel ısınmanın panzehiri ormandır.” Diyerek ağaç dikmeyi tavsiye ve teşvik etmektedir.

Bu konuda peygamber (as) ın şu sözleri çok manidardır. Bir gün Ashabına bir ormanlığı göstererek: “Kim buradan bir ağaç keserse, yerine yenisini diksin.” Demiştir.

Peygamber (as) belirli bölgelerin ağaçlarının kesilmesini ve otlarının yolunmasını yasaklamıştır.

Taif halkına da şu uyarılarda bulunmuştur:

“Rahman ve rahim olan Allah’ın adıyla. Nevac Vadisi’nin dikenli ağaçları ve orada bulunan çalılar tahrip edilmeyecektir. Av hayvanları da öldürülmeyecektir. (Bak:Buhari, Cihad:71)

     Denilebilir ki peygamber (sav) çevreciliğin başlamasına da öncülük etmiştir.


Bu yazıyı 2.790 kişi okudu.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.